Wat wilt u bereiken?

Gezondheid in uw leefomgeving

Gezondheid in de leefomgeving verschilt van gemeente tot gemeente. Welke ambities en doelen zijn er voor het gebied, en in het bijzonder voor gezondheid? Hier vindt u tips voor het formuleren van ambities en kiezen van prioriteiten.

Inventariseer kansen en knelpunten voor een gezonde inrichting 

Lokale en regionale gegevens en gesprekken met professionals (bijvoorbeeld van GGD, veiligheidsregio of omgevingsdienst), bewoners en maatschappelijke organisaties en ondernemers kunnen u helpen om te bepalen wat de grootste kansen en problemen zijn voor gezondheid of gezonde inrichting van de leefomgeving in uw gemeente

De zorg voor een gezonde leefomgeving gaat verder dan gezondheidsbescherming via bijvoorbeeld het terugdringen van geluidsoverlast, vermindering van fijnstof en zorgen voor veiligheid. Er zijn ook kansen voor het bevorderen van gezondheid via de leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan thema's zoals te weinig bewegen of eenzaamheid.
De inrichting van de ruimte kan beweging stimuleren door simpele aanpassingen – aantrekkelijke wandelpaden voor een ommetje, veilige en snelle fietsverbindingen, ruimte voor tuinieren of gebruik voor spel en sport. Of ontmoetingen voor jong en oud stimuleren via meer groen en rust- en spelmogelijkheden. Via het vergunningenbeleid kunnen gemeenten ook sturen op het voorzieningenaanbod in een omgeving.

Bepaal ambities en prioriteiten voor het omgevingsplan

In een regio, gemeente of wijk bestaan vaak meerdere uitdagingen op verschillende gebieden, zoals gezondheid, werk en inkomen, vervoer, energie, economie en woonsituatie. Het is niet realistisch om deze problemen allemaal tegelijk aan te willen pakken. De lokale milieu- en gezondheidssituatie, ervaringen van burgers, de opdracht en wensen van overheden en partners zijn de basis voor het kiezen van prioriteiten.

De volgende vragen helpen om te komen tot ambities voor plannen voor een gezonde leefomgeving die aansluiten bij de wensen van  bewoners, overheden en partners:

  • Wat is de huidige gezondheidssituatie?  
    Kijk hiervoor naar de gezondheidsuitdagingen in het plangebied en vergelijk deze met andere gebieden of de Nederlandse situatie. Dit kan gaan om ziekten, leefstijlfactoren, sociale  factoren en leefbaarheid. Kijk ook naar de leeftijdsopbouw en aanwezigheid van gevoelige groepen in het gebied die mogelijk extra bescherming verdienen.  Denk hierbij aan scholen, zorginstelingen,kinderdagverblijven, ziekenhuis, lage inkomens, chronisch zieken of mensen met een fysieke beperking (zie ambitie Boekel)

 

Ambitie Boekel
Bij uitbreidingen geen toename in uitstoot van fijnstof toegestaan, ongeacht of aan milieukwaliteitsnorm wordt voldaan.

Reden
In Boekel komen vaker aandoeningen aan de luchtwegen voor vergeleken met andere gemeenten in Nederland. Deze gezondheidscijfers waren de aanleiding voor de gemeente tot bovenstaande ambitie.

 

  • Wat zijn de gezondheidsrisico's van milieuaspecten die direct met het plan samenhangen?
    Toets deze aan gezondheidsnormen of streefwaarden voor bijvoorbeeld luchtkwaliteit, geluid, geur, endotoxinen, hinder, antibioticaresistentie, infectieziekten/zoönosen, beleving, ontmoeten, toegankelijkheid, bewegen, nabijheid voorzieningen. Wát zijn de belangrijkste negatieve én positieve effecten?
  • Bepaal samen met belanghebbenden wat u mee wilt wegen en hoe. Denk hierbij aan de ernst, omvang en omkeerbaarheid van effecten, maar ook aan de omkeerbaarheid en duur van het plan.
  • Bepaal samen met huidige of toekomstige bewoners wat er leeft in het gebied en wat zij zelf ervaren als belangrijke problemen, wensen of kansen. U kunt daarvoor verschillende werkwijzen volgen, zoals een workshop, panelgesprek of vragenlijst.
  • Leg deze ervaringen naast de gegevens over de gezondheidssituatie en bepaal, bij voorkeur gezamenlijk, de ambities en prioriteiten voor het gebied.
  • Via gesprekken met deskundigen van meerdere domeinen (verkeer en vervoer, natuur, ruimte, gezondheid) kunt u de kansen voor gezondheid via ander beleid identificeren: meekoppel- of meeliftkansen.
 

Tips voor het kiezen van prioriteiten 

  • Ga na waar de knelpunten en kansen liggen voor gezondheid.
  • Breng vroegtijdig in kaart welke invloed (ruimtelijke) maatregelen hebben op de gezondheid van (toekomstige) bewoners.
  • Stel een beperkt aantal prioriteiten op aan de hand van (kaart)beelden en gesprekken met bewoners en professionals. Dat biedt focus.
  • Bespreek met uw samenwerkingspartners en burgers welke (gezondheids)kansen en -problemen zij zien en ervaren en wat wensen en mogelijkheden zijn.
  • Betrek uw GGD vroegtijdig bij ideeën over gezondheid en gezonde inrichting. Het document met kernwaarden voor een gezonde leefomgeving is een hulpmiddel en biedt argumenten bij het kiezen van ambities.
  • Maak de doelen voor de gezonde leefomgeving zo concreet mogelijk.
  • Stem het plan af met andere gebiedsprogramma's en programma's in naastgelegen gebieden. Waar liggen meekoppelkansen?

 

Handvat GGD voor bepalen van ambities voor gezonde leefomgeving

(Bron: Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving (GGD, 2017))

 

Handvat ambities voor een gezonde stad

(bron: Platform Gezond Ontwerp 2013)