Gezondheid in beeld

Er zijn veel gegevens beschikbaar over de leefsituatie in een gebied. Dat kan gaan over milieu en leefomgeving, maar ook over de gezondheidssituatie, leefgewoonten en andere kenmerken van een gebied, zoals de bevolkingsopbouw en woonbehoeften. Bij het inrichten of vernieuwen van een bepaald gebied is het belangrijk om deze aspecten tijdig in beeld te brengen. Hier vindt u links naar relevante databronnen.

Gezondheid in Beeld: hoe doe je dat?

GGD'en voeren elke vier jaar een gezondheidsenquête uit, in samenwerking met het CBS en het RIVM. Op de website VenZinfo (RIVM)  staan gezondheidsprofielen van alle Nederlandse gemeenten naast landelijke gegevens. Een gezondheidsprofiel geeft onder andere demografische gegevens weer, zoals een (geïndexeerde) bevolkingsgroei, geboorteoverschot, migratiesaldo en bevolkingspiramiden.

Ook kunnen per gemeente doodsoorzaken worden vergeleken of  leefgewoonten die van invloed zijn op de gezondheid, zoals roken, alcoholgebruik en overgewicht. Daarnaast is ook informatie beschikbaar over mantelzorg, psychische problemen, eenzaamheid en sociale ongelijkheid. De meest recente gegevens zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 van GGD'en, CBS en RIVM. Voor een deel van de gegevens zijn ook schattingen beschikbaar op wijkniveau. Op de site gemeentelijke gezondheidsprofielen kunnen gemeenten informatie over de volksgezondheid vergelijken met landelijke trends en het GGD-gemiddelde.

Kenmerken van een gebied in beeld

Gemeenten, omgevingsdiensten en provincies beschikken over veel informatie op lokaal en regionaal niveau. Ook op landelijke sites zoals Waarstaatjegemeente, Leefbaarometer en Atlas Leefomgeving zijn veel lokale en regionale gegevens over wonen, hinder, veiligheid, voorzieningen, milieu, natuur en leefomgeving te vinden.  Als deze informatie goed bij elkaar in beeld en kaart worden gebracht, kun je zien welke patronen er zijn en waar verschillen zitten. Op Waarstaatjegemeente bijvoorbeeld zijn cijfers van verschillende bronnen zoals gemeenten, CBS, GGD en burgerpeiling geïntegreerd.

Daarnaast kunnen lokale gegevens gebruikt worden voor het vroegtijdig in beeld brengen welke invloed (ruimtelijke) maatregelen kunnen hebben op de gezondheid van (toekomstige) bewoners. Dit helpt om ambities en prioriteiten te stellen voor een gebied. De resultaten kunnen worden samengevat in een wijkprofiel en/of wijkgezondheidsprofiel. 

Meer weten over effecten milieu en inrichting op gezondheid , zie VTV 2018: Inrichting van de leefomgeving en VTV 2018: Milieukwaliteit.

Wijkgezondheidsprofiel

Gezondheid en welzijn worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals leefomgeving, inkomen, opleidingsniveau en woon- en werkomstandigheden. Dat vraagt om een integrale aanpak. Een wijkgezondheidsprofiel biedt daarvoor een goede basis. Met een wijkgezondheidsprofiel kunt u een wijk of gemeente goed in beeld brengen.Samen met partners en bewoners kunt u een inventarisatie maken van de gezondheidssituatie en behoeften van de wijkbewoners. Het profiel helpt bij het stellen van prioriteiten en formuleren van beleid. Een profiel kunt u baseren op kwantitatieve of kwalitatieve informatie of een combinatie ervan.

Kwalitatieve informatie

Ervaringen, signalen, wensen en behoeften van bewoners en professionals maken duidelijk wat er speelt in de wijk (kwalitatieve informatie). Sommige gemeenten hebben burgerpanels waaraan ze vragen voorleggen. Burgers worden daarnaast steeds vaker betrokken bij de inrichting van hun leefomgeving.

Kwantitatieve informatie

Er zijn diverse registraties (gezondheid, milieu en bevolking) waarmee een wijk (of ander gebied) in kaart kan worden gebracht. Soms kunnen nieuwe gegevens worden verzameld geven of is kaartmateriaal beschikbaar.  

Overzicht voorbeelden

In de handreiking gezonde gemeente staat een overzicht met voorbeelden van wijkgezondheidsprofielen. Deze bieden inzicht in de lokale situatie en maken het mogelijk trends in de tijd te tonen en cijfers te vergelijken, zowel op lokaal niveau als in vergelijking met regio- en landelijke gemiddelden.

Tips:

  • Zet de gegevens uit het gemeentelijk of wijkgezondheidsprofiel op een rij en analyseer op welke punten de gemeente afwijkt van het landelijk gemiddelde, of de wijk van het gemeentelijk gemiddelde.
  • Bespreek met samenwerkingspartners en burgers welke (gezondheids)problemen zij zien en ervaren en wat hun belangrijkste behoeften zijn. U kunt daarvoor verschillende werkwijzen volgen, zoals een workshop, panelgesprek of vragenlijst.
  • Leg deze ervaringen naast de gegevens uit de kaartbeelden en gezondheidsprofiel en bepaal, bij voorkeur gezamenlijk, de prioriteiten voor het gebied.