Groene recreatie

Groen en Gezonde Leefomgeving

Hier vindt u een beeldverhaal  over Groen en Gezondheid. De feiten en gezondheidseffecten, het actuele beleid en raakvlakken met de Omgevingswet. Meer weten over groen en gezond inrichten van de openbare ruimte? Lees dan verder.
 

Inleiding

Groebe Leefomgeving

Een groene woonomgeving kan het welzijn en de gezondheid van bewoners op allerlei manieren verbeteren. En er zijn meer voordelen: groen zorgt voor waterberging en verkoeling, verrijkt de biodiversiteit en creëert een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven. Kortom, groen kan oplossingen bieden binnen meerdere beleidsthema’s. Pak vergroenen daarom integraal aan.

Zie hieronder voor een korte film over het belang en de inrichting van een groene leefomgeving.

Themafilm Groen en Gezonde Leefomgeving


Een groene leefomgeving is gezond.
Het nodigt uit tot bewegen, op groene plekken ontmoet je anderen...
en kom je tot rust.
Voorzieningen in het groen, zoals speelplekken en moestuinen...
zorgen voor sociale interactie en gezond voedsel.
Kinderen die op groene plekken buiten spelen ontwikkelen zich fysiek en sociaal.
Naast gezondheidswinst zorgt een groene omgeving voor waterberging...
schaduw op warme zomerdagen en biodiversiteit.
Voor vergroening is het ook wel belangrijk dat meerdere disciplines binnen de gemeente...
weten hoe belangrijk groen ook voor hun doelen en hun opgaven is.
Omdat je met groen iets doet aan waterberging en verkoeling...
maar het is ook economisch interessant...
omdat in een groen gebied de huizen meer waard zijn...
en het ook een prettig vestigingsklimaat voor bedrijven vormt.
Dus het dient zoveel doelen. Als je dat met z’n allen weet...
voor al onze opgaven is groen van belang...
dan kun je weer samen daar achter gaan staan.
Ik ben een enorme voorstander van werken met welzijn als indicator...
in plaats van welvaart als indicator.
Dus wat mij betreft liever wat minder geld verdienen...
maar dan wel een gezonde leefomgeving, dan meer geld verdienen...
en uiteindelijk het moeten doen met alleen maar een plantenpot op je balkon.
Wat ik ontzettend mooi vind aan groen en natuur...
is dat op moment dat je iets een maand of twee braak laat liggen...
dan pakt de natuur het al over.
Dus groen is ook een van de dingen die eigenlijk het snelst tot resultaat komt.
We hebben groen nodig, omdat het ons geluk in belangrijke mate bepaalt...
maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
Ik geloof erin dat gebouwen zoveel mogelijk groen moeten omarmen...
maar dat is niet de oplossing voor het echte groen...
en de echte ecologie in de stad.
Uiteindelijk gaat het erom dat met name bodem...
en watersystemen leidend zijn voor de inrichting van onze stad.
Dus dat betekent dat we op zoek moeten naar het herstel van het ecosysteem van onze grond...
en onze groenstructuren in de stad.
En daar moeten we echt structureel ruimte voor maken.
Wil je de leefomgeving vergroenen?
Neem hiervoor ambities op in de omgevingsvisie en het omgevingsplan.
Zie gezondeleefomgeving.nl voor ideeën en voorbeelden.

Podcast: Een groene buurt is goed voor je gezondheid

Aflevering 2: Een groene buurt

Frank den hartog podcast 02

Een wandeling door het park, werken in een moestuin of lopen door een straat vol bomen. Een groene leefomgeving voelt niet alleen goed, het is ook echt goed voor je gezondheid. Nienke gaat langs bij onderzoeker Frank den Hertog die bij het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) onderzoek doet naar gezondheid en leefomgeving. Uit onderzoek blijkt dat natuur gezonder en gelukkiger maakt. Groen stimuleert ontmoetingen tussen mensen en in een omgeving met veel groen is het tijdens een hittegolf minder heet en bij droogte minder droog. Luister naar deze aflevering om te horen hoe je zelfs een drukke stad een stuk groener kunt maken en welke positieve effecten dit op jou kan hebben.

Beluister deze aflevering nu op:   Spotify,  Apple Podcast of Stitcher

Corona en Groene leefomgeving

 Toename gebruik van de directe leefomgeving

Tijdens de corona lockdowns hebben we kunnen ervaren hoe waardevol groen in je dorp of wijk is. Meer mensen gebruikten de nabije openbare ruimte om elkaar te ontmoeten, ontspannen, bewegen en op te laden. Mensen gingen ook vaker fietsen of wandelen in de eigen leefomgeving. Dat hield en houdt bewoners fit en gezond. Vooral groene plekken dichtbij de woning bleken waardevol. Dat zal ook in de toekomst zo blijven, alleen al voor meer dan de helft van de werknemers die (deels) thuis willen blijven werken na corona. Kortom, corona lijkt de beleving en het gebruik van onze directe leefomgeving blijvend te veranderen. Des te belangrijker is het om de openbare ruimte groen en gezond in te richten.  

Impact Corona op Leefomgeving

Voorwaarden voor gezond groen

Alleen al kijken naar groen is goed voor je, omdat het ontspant. Een groen uitzicht bereik je al met een beetje groen, zoals geveltuinen, groene gevels en kleine tuinen. Maar om meer gezondheidswinst te bereiken is groen nodig dat groot genoeg is om een leefplek voor planten- en dierensoorten te zijn. En waar plek is voor ontmoeting, spelen, wandelen, fietsen, sporten, en het liefst zelfs tuinieren.

Wil je met groen echt gezondheid bevorderen?
Dan is het belangrijk te letten op de volgende voorwaarden:

  • Nabij en toegankelijk: voor iedereen zijn er groene, aantrekkelijke plekken dichtbij en toegankelijk. Zie hiervoor de kernwaarden Gezonde Leefomgeving
  • Volgens de WHO zou voor elke woning moeten gelden dat de maximale afstand tot groen niet groter is dan 300 meter.  
  • Hoeveelheid: de WHO adviseert tenminste één hectare aaneengesloten groen per buurt.
     
  • Kwaliteit: de inrichting van groen moet uitnodigen tot ontspannen, ontmoeten en bewegen. Dat kan bijvoorbeeld door voorzieningen in het groen, zoals ontmoetingsplekken of  beweegtoestellen/Callanetics.
  • Organisatie activiteiten: een moestuin of natuurspeelplek aanleggen is onvoldoende, zorg ook voor activiteiten en begeleiding bij het tuinieren, en leer kinderen weer buiten spelen.
  • Ervaren veiligheid: iedereen voelt zich veilig in het groen (voldoende zicht en licht).
  • Risico’s infectieziekten: inrichten van de omgeving met groen en water verhoogt het risico op infecties die worden overgebracht door insecten en andere ziekteverwekkers. Check wat de gezondheidsrisico’s zijn en wat je kunt doen om ze te beperken, bijvoorbeeld met de waterkwaliteitscheck voor stedelijk water of de Bluehealth toolbox.

Groen en de strijd om de ruimte

Is de openbare ruimte al groen genoeg?
Groen krijgt steeds meer aandacht in ruimtelijke visies en plannen. In het verleden kwam groenbeheer nogal eens als laatste aan bod. Tegenwoordig worden op steeds meer plekken plannen gemaakt die verder reiken dan beheer, ze gaan ook over de ontwikkeling van groen. Zo is natuurinclusief bouwen hot en werken sommige gemeenten aan prestigieuze groene hoogbouw en vergroenen van bedrijventerreinen. Toch wordt nog lang niet overal gewerkt aan een groene leefomgeving. Daarom blijven veel (oudere) wijken versteend en ook in nieuwbouwbouwwijken is nog vaak te weinig aandacht voor groen.

Groene Schaalsprong

Uit recent onderzoek van Natuur en Milieu blijkt dat in de 32 grootste gemeentes van ons land (100.000 inwoners of meer) 53 procent van de buurten niet voldoet aan het criterium van 75 vierkante meter groen per woning. In deze buurten wonen in totaal 3,5 miljoen mensen. Bij één op de tien buurten is er geen aaneengesloten stuk groen van minimaal één hectare te vinden.

Meer groen én meer woningen: hoe doe je dat?
Voor een gezonde leefomgeving zou groen een centrale plek moeten krijgen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dat is echter niet zo eenvoudig vanwege de beperkt beschikbare ruimte in ons land. Het is dan ook een uitdaging om de komende jaren, wanneer er veel nieuwe woningen gebouwd zullen worden, voldoende ruimte te behouden voor groen, bewegen, ontspannen en ontmoeten. Het gaat daarbij niet alleen om woningen, ook voor transities op het gebied van energie, mobiliteit en klimaat is ruimte nodig.  

 

Groenkaart van Nederland

Op de onderstaande kaart zie je waar het groen is in Nederland. De kaart toont het percentage groen per buurt in Nederland. De kaart is opgesteld door het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) voor de situatie in 2018. Gebieden met veel groen kleuren donker op de kaart. Stedelijke gebieden en vooral industrieterreinen hebben een lichte kleur.

Groenkaart van Nederland

Samenwerking rond groen biedt kansen

Netwerk Maak Ruimte voor Gezondheid

Alle maatschappelijke opgaven en veranderingen bieden kansen om juist nú te vergroenen. Woningbouw kan samengaan met klimaatadaptatie en vergroening. Niet voor niks wordt aan ontwerperstafels steeds vaker gesproken over natuurinclusief bouwen en slim en creatief ruimtegebruik. Een integrale aanpak is daarbij wel essentieel. Werk dus samen met collega’s van gezondheid, energie, klimaat, verkeer, woningbouw, ecologie en bodem. De laatste disciplines kunnen adviseren bij de juiste keuzes qua plantensoorten, biodiversiteit en structuur van de bodem. En durf verder te kijken, ook naar disciplines die op het eerste gezicht misschien niet veel met ruimtelijke ordening te maken hebben. Samenwerking met bijvoorbeeld cultuur, onderwijs en armoedebestrijding kan verrassende gemeenschappelijke belangen en doelen qua groene leefomgeving opleveren.

Met de instrumenten van de Omgevingswet kunnen gemeenten ruimtelijke plannen maken waarin de samenhang tussen al deze verschillende thema’s is opgenomen. Zo’n gezamenlijk plan zorgt ervoor dat vergroenen gunstige resultaten oplevert op alle terreinen. Ook het programma Groene Gezonde Leefomgeving benadrukt daarom de samenhang tussen de verschillende thema’s en stimuleert de samenwerking tussen verschillende organisaties.

Groen en Gezondheid

Mensen die in een groene omgeving wonen hebben minder vaak last van hart- en vaatziekten, overgewicht of diabetes. En ze hebben een betere mentale gezondheid.
Groen kan een positieve impact op de gezondheid hebben, omdat het zorgt voor:  
•    herstel van stress
•    sociaal contact
•    goede fysieke en emotionele ontwikkeling van kinderen
•    zingeving, en
•    stimuleren van bewegen.

Groene Gezonde Stad

Daarnaast heeft groen een gunstig effect op de beleving van geluidhinder: in een groene omgeving ervaar je minder last van bijvoorbeeld verkeerslawaai. Ook verbetering van de biodiversiteit is gunstig voor de gezondheid van mensen. Het is namelijk belangrijk voor onze gezondheid dat we in contact komen met veel verschillende soorten micro-organismen. Wanneer de biodiversiteit in onze leefomgeving afneemt, kan dat leiden tot een minder verschillende soorten micro-organismen in ons lichaam, met een slechte immuunfunctie of ziekten tot gevolg.

Ook zorgt groen voor schaduw en verkoeling. Daarom wordt het in een groene leefomgeving in de zomer minder heet, wat sterfte bij ouderen kan voorkomen. In de kaart hieronder is in beeld gebracht hoe groot het verkoelend effect van groen en ook water is op de temperatuur in stedelijke gebieden.

Verkoelend Effect van groen en blauw

Praktiijkvoorbeelden Groene Leefomgeving

Hieronder geven we een aantal praktijkvoorbeelden waarbij aandacht is besteed aan groen in de leefomgeving.
Aan bod komen:

  • Utrecht: ruimtelijke strategie 2040

  • Hillegom: het verbinden van groene plekken tot een park

  • Zwolle: van parkeerplek tot tuin

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040

Groene Schaalsprong

Barcodebeleid Utrecht

De stad Utrecht wil met de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) 2040 een nieuwe standaard vast te stellen voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland: het concept van de tienminutenstad, een stad waarin alle voorzieningen op tien minuten loop- of fietsafstand zijn, waaronder zorg, parken en openbaar vervoer. nieuwe maatstaf voor stedelijkheid stellen. Beleidsmakers en het stadsbestuur gebruiken de barcode als metafoor om inzichtelijk te maken hoeveel ruimte je nodig hebt voor dagelijkse voorzieningen, zoals winkels, scholen, sportvoorzieningen, groen, gezondheidscentra. Als je al die stukjes ruimte naast elkaar zou zetten, lijkt het net een barcode.

Zie hiernaast het barcode beleid Utrecht gevisualiseerd: een woningbouwopgave van 10.000 nieuwe woningen vraagt om circa 180-220 hectare extra ruimte.

Hillegom: groene plekken verbinden

Schets van het nieuwe groene park Rozendaal

Groen verbinden tot park Rozendaal

In Hillegom worden ontwikkelingen in de openbare ruimte benut om meer groen te creëren. Wat begon met het beplanten van een stukje grond dat vrij kwam door woningsloop, groeide uit tot park Rozendaal. Een langgerekt park ontstaan door het koppelen van meerdere stukken openbare ruimte. Compleet met een sportieve wandel- en fietsroute, een natuurspeelplek én ruimte voor waterberging.

Zie voor meer informatie:
https://www.gezondeleefomgeving.nl/praktijk/groene-plekken-verbinden-hi…

 

Zwolle: van parkeerplek tot tuin

Herinrichting Assendorperstraat Zwolle

In 2019 leidde het opheffen van buslijn 3 tot mogelijkheden om de Assendorperstraat in Zwolle anders in te richten. Zwolle ging in gesprek met bewoners over meer groen en duurzame mobiliteit. Het resultaat: de stenige wijk is een stuk groener geworden en de sociale cohesie is enorm toegenomen. Er is meer leefplezier, meer ‘buitengeluk’ zoals het in Zwolle wordt genoemd.

Zie: https://www.gezondeleefomgeving.nl/praktijk/assendorp-van-parkeerplek-t…

Meer Weten?

Meer weten over Groen in de Gids Gezonde Leefomgeving?




Aanpak vergroenen

Groen, gezondheid en klimaat

Groen en klimaatadaptatie: