Over deze Stapeltool

Introductie

Verschillende omgevingsfactoren, zowel positief als negatief, beïnvloeden onze gezondheid. Met deze Stapeltool maak je inzichtelijk waar omgevingsfactoren stapelen in jouw gemeente of provincie.

Waar deze factoren voorkomen, wordt deels bepaald door ruimtelijk beleid. Gezond ruimtelijk beleid houdt rekening met de aspecten in de leefomgeving die de gezondheid bevorderen én beschermen. Het beleid kan daarnaast bijdragen aan het verminderen van ongelijkheid in blootstelling aan deze aspecten.

Met het gebruik van deze kaarten in de Stapeltool kun je voor een aantal indicatoren weergegeven hoe groot de relatieve druk is op de gezonde leefomgeving. Deze kaarten maken daarnaast duidelijk dat deze druk overal anders is. Niet iedereen wordt evenveel blootgesteld aan omgevingsfactoren; mensen in wijken met een lagere sociaaleconomische status ervaren vaker meer negatieve invloeden. Ook persoonlijke kwetsbaarheid speelt een rol.

Met deze Stapeltool kun je zelf kaarten maken voor jouw eigen gebied. Aan de hand van deze kaarten is het mogelijk om met elkaar in gesprek te gaan over de gezonde leefomgeving. Je krijgt zo meer in handen om gezondheidsongelijkheid tegen te gaan.

In een elders gepubliceerd narratief staat meer informatie over hoe de leefomgeving en de kwetsbaarheid van de bevolking van invloed zijn op gezondheid. Het kaartverhaal Gezondheid & Ruimte laat zien hoe leefomgevingsfactoren en de kwetsbaarheid van de bevolking in Nederland samenkomen, zowel landelijk als regionaal.

Methodologie

Uitgebreide uitleg van de methode achter de Stapelkaart vind je op gezondheidenruimte.nl. Samenvattend: voor het maken van de kaarten worden indicatoren geselecteerd die relevant zijn voor gezondheidsbescherming, -bevordering en kwetsbaarheid, op basis van beschikbare open data. De waarden van deze indicatoren worden geschaald tussen 0 en 1, en vervolgens worden de waardes per hexagon van 1000 m opgeteld. Op deze scores wordt een hotspotanalyse uitgevoerd, zodat zichtbaar wordt waar de druk op deze dimensie binnen het gekozen gebied lager, gemiddeld of hoger is. Daarna worden de hotspotkaarten gecombineerd. Uitkomend druk op gezondheidsbescherming en druk op gezondheidsbevordering, kunnen 3 waarden aannemen: lagere druk dan gemiddeld, gemiddelde druk, en hogere druk dan gemiddeld. Zo ontstaat een kaart met 3x3 = 9 kleuren.

Hoe gebruik je de Stapeltool?

1. Selecteer gebied

Kies een provincie of gemeente. Je kunt de naam selecteren uit de lijst of invullen in het zoekvak.

Let op: Bij het kiezen van sommige kleinere gemeenten wordt een waarschuwing weergegeven. Dit komt doordat de ruimtelijke hot-spotanalyse een minimaal aantal features (hexagonen) vereist om betrouwbare resultaten te geven. Houd hier rekening mee bij het interpreteren van dergelijke stapelkarten.

2. Geef gewicht aan

Door de schuifjes te verplaatsen, ken je een gewicht toe aan de leefomgevingsfactoren. Er volgende factoren zijn beschikbaar, in lijn met de stapelkaart Gezondheid en Ruimte.

Gezondheidsbeschermingsfactoren:

• Geluid
• PM2.5 (fijnstof)
• NO₂ (stikstofdioxide)
• Gevoelstemperatuur op een zomerse dag
• Kans op een overstroming

Gezondheidsbevorderingsfactoren:

• Percentage groen in de openbare ruimte
• Nabijheid van sportaccommodaties
• Nabijheid van voorzieningen

Door de schuifjes naar links te verplaatsen, geef je minder gewicht aan de leefomgevingsfactor; naar rechts geef je juist meer gewicht.

3. Berekenen

Druk vervolgens op Berekenen. Nadat de berekening is uitgevoerd, verschijnt in het rechterpaneel een stapelkaart van leefomgevingsfactoren, gewogen met de door jou gekozen gewichten. Hieronder verschijnen ook de volgende opties:

Vergelijk met

Je kunt je stapelkaart vergelijken met de stapelkaart voor dit gebied waarin geen gewichten zijn toegepast. Er verschijnt dan een balkje in het midden van de stapelkaart: jouw stapelkaart staat links van het balkje, de ongewogen stapelkaart rechts.

Toon kwetsbare wijken

Je kunt de kwetsbare wijken tonen op je stapelkaart. Hier zie je de kwetsbaarheid in drie categorieën: hoog, gemiddeld en laag. Let op: deze waarden zijn niet ten opzichte van het gekozen gebied, maar ten opzichte van het gemiddelde in Nederland.

NB. In de analyse van kwetsbaarheid zijn de volgende indicatoren meegenomen: moeite met rondkomen (economisch kapitaal), veerkracht (sociaal kapitaal), eenzaamheid (sociaal kapitaal), kwetsbare leeftijd (gedefinieerd als onder 15 jaar of boven 75 jaar; persoonskapitaal), ernstig overgewicht (persoonskapitaal), ernstig beperkt door gezondheid (persoonskapitaal).

Sla resultaten op

Je kunt je stapelkaart opslaan voor later gebruik. Als je op een downloadknop drukt, de kaart die op dit moment op het scherm zichtbaar is wordt opgeslagen in html-formaat. Vervolgens kan je deze openen in elke webbrowser.

Als je de gewichten wilt aanpassen, van gebied wilt veranderen of de berekeningen opnieuw wilt uitvoeren, druk dan op Start opnieuw.