Een openbare ruimte is - volgens de Richtlijn Toegankelijkheid van het CROW - toegankelijk als elke gebruiker zich er zelfstandig kan voortbewegen zonder hulp van derden. Inter, het Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid, voegt daaraan toe dat een integrale toegankelijke leefomgeving daarnaast beschikbaar, bereikbaar, betreedbaar, bruikbaar, begrijpelijk en bekend moet zijn:

1. Beschikbaar: is het er als mensen het nodig hebben, bijvoorbeeld openingstijden van een sporthal of tennisbaan?
2. Bereikbaar: kan iedereen er komen, bijvoorbeeld met het openbaar vervoer? En zonder drempels of omwegen?
3. Betreedbaar: kan iedereen er gemakkelijk naar binnen, naar buiten, erop of eraf? Ook als je geen trappen kunt nemen?
4. Bruikbaar: kunnen mensen er doen wat ze van plan zijn?
5. Begrijpelijk: begrijpt iedereen alle informatie? Ook zonder alles twee keer te moeten lezen?
6. Bekend: kun je eenvoudig opzoeken of terugvinden wat je nodig hebt?

Het Kenniscentrum Sport en Bewegen voegt hier nog 5 B’s aan toe:

7. Betrouwbaar: voelt iedereen zich veilig en welkom?
8. Beweegstimulerend: zet de omgeving alle inwoners aan tot bewegen, buitenspelen, sporten en/of ontmoeten?
9. Behaaglijk: is de omgeving aantrekkelijk en comfortabel voor iedereen?
10. Betaalbaar: Is toegang tot de locatie betaalbaar (gratis of voor acceptabele prijs)?
11. Betrokken: zijn bij totstandkoming van de omgeving belanghebbenden betrokken bij het ontwerp ervan?

Met deze ruime definitie van toegankelijkheid zorg je ervoor dat iedereen zich prettig en vrij voelt om te verblijven en bewegen in de openbare ruimte, ongeacht o.a. iemands geslacht, gender, beperking, financiële situatie of etnische achtergrond. Om dit voor elkaar te krijgen, is het nodig een diverse groep bewoners bij het ontwerp van de leefomgeving te betrekken. Participatie is dan ook essentieel om de leefomgeving integraal toegankelijk te maken.

Over alle 11 B’s vind je meer informatie in de whitepaper Beweegvriendelijke Omgeving van Kenniscentrum Sport en bewegen.

VN-verdrag

In 2016 heeft Nederland het VN-verdrag voor rechten van personen met een beperking ondertekend. Dit verdrag moet ervoor zorgen dat mensen met een beperking gelijkwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen als ieder ander. De rol van gemeenten bij de uitvoering van het verdrag is dat zij in nieuw beleid rekening moeten houden met mensen met een beperking. Dit gaat bijvoorbeeld om toegankelijkheid van diensten, zorg en openbare voorzieningen. Maar zeker ook om een toegankelijke openbare ruimte. Lokaal beleid moet vastgelegd worden in een Lokale Inclusie Agenda.

Ontwerpen voor iedereen

Door universeel te ontwerpen houd je rekening met de wensen en behoeften van iedere mogelijke gebruiker. En kies je voor een inrichting die bruikbaar is voor uiteenlopende gebruikers. Deze brede blik vooraan in het ruimtelijk proces voorkomt eventuele kostbare aanpassingen in een latere fase. En het levert een ontwerp op die voor alle gebruikers duidelijk, overzichtelijk en voorspelbaar is. Denk aan goede verlichting, voorkomen van obstakels, stille plekken zonder prikkels, duidelijkheid in ontwerp. Dit is nodig voor een kleinere groep gebruikers, en comfortabel voor iedereen, ook als je er niet afhankelijk van bent.