Er zijn verschillende soorten plannen die kunnen leiden tot een gezondere leefomgeving. Denk aan stedenbouwkundige plannen, inrichtingsplannen voor de openbare ruimte en het omgevingsplan, waarin gezondheid geborgd kan worden.

Stedenbouwkundig plan / inrichtingsplan openbare ruimte

Met een stedenbouwkundig plan voor een nieuw gebied of de herstructurering van een gebied kan gezondheid een rol spelen, bijvoorbeeld door combinatie van functies, veel groen in de wijk, ruimte voor de fiets en juist minder voor de auto, ruimte voor sport en spel, etc. De inrichting van de openbare ruimte kan hier een belangrijke rol in spelen. Een voorbeeld hiervan is door ontmoeting te stimuleren en op die manier eenzaamheid tegengaan en bijdragen aan de sociale samenhang in de wijk.

Inspirerende voorbeelden kunt u vinden bij praktijkverhalen en Gezond Ontwerp.

Omgevingsplan

Gemeenten moeten moet na invoering van de omgevingswet een omgevingsplan maken. Ze krijgen hiermee meer mogelijkheden om lokale afwegingen te maken en bij de inrichting van de omgeving rekening te houden met gezondheid. Dit kan via het formuleren van randvoorwaarden om gezondheid te waarborgen en te bevorderen. Maar gemeenten kunnen ook streefwaarden of omgevingswaarden vaststellen. De ambities en mate van sturing kunnen geconcretiseerd worden opgenomen in planregels. Of via dynamische beleidsregels gekoppeld worden aan het omgevingsplan.

Het kan gaan om een omgevingsplan wat leidt tot gezonde ontwikkelingen, maar ook om een gebiedsontwikkeling die u vastlegt in het omgevingsplan.

Stel gezondheidsdoelen

Voor een gezond plan en de realisatie ervan, zijn gezondheidsdoelen nodig. Het kan helpen om ook tussendoelstellingen op te stellen. Het uitwerken en realiseren van plannen vraagt om continu een vinger-aan-de-pols. In het plan is monitoring dan ook een essentieel onderdeel wat beschreven moet staan. 

Houd gezondheid in beeld

Misschien maakt u plannen op andere beleidsterreinen zoals vervoer of sociaal domein. Ook bij de inrichting of ontwikkeling van een gebied of gebouw kunt u rekening houden met gezondheid. Houdt u gezondheid in beeld in uw plangebied? Uw gezondheidsambities vertaalt u, in samenwerking met verschillende partijen, naar een gezond programma van eisen en in uw ontwerp gebruikt u gezonde ontwerpprincipes. Misschien kan gezondheid ‘meeliften' met een ander thema, zoals duurzaamheid of (gezonde) mobiliteit. Denk in deze fase ook al aan de uitvoering van het plan en beheer(ders); ook daar is gezondheidswinst te boeken. Denk bovendien nu al na over de monitoring, zodat u kunt nagaan of uw doelen bereikt worden.

Stem plan af met andere (beleids)programma' s en gebieden

Het is belangrijk om ook rekening te houden met het effect van een plan op andere beleidsterreinen, op andere locaties en op andere (kwetsbare) groepen. In deze fase kan men de gezondheidsambities leggen naast die van de andere beleidsterreinen, feiten over de huidige situatie en verwachte (ruimtelijke) ontwikkelingen. Waar is synergie mogelijk, waar zijn knelpunten? Wat is belangrijk bij het afwegen van verschillende plan-alternatieven? Denk ook aan de effecten op langere termijn. Het is daarom belangrijk om het plan af te stemmen met andere gebiedsprogramma's en programma's in naastgelegen gebieden. En misschien kunt u meeliften met een ander plan om uw doelen voor een gezonde leefomgeving te bereiken?

Wees flexibel

Houd een plan flexibel om in de toekomst in te kunnen spelen op ontwikkelingen in de maatschappij. Denk daarbij ook aan tijdelijk gebruik van woningen voor maatschappelijke bestemmingen of het vervangen van parkeerruimte door groen.