In deze stap stel je een gebiedsprofiel Gezonde Leefomgeving op. Dit gebiedsprofiel geeft een beeld van de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van de bevolking in een bepaald gebied op basis van actuele data en relevante informatiebronnen. Dit profiel vormt een basis om het gesprek met inwoners, adviseurs en de opdrachtgevers te kunnen voeren in de volgende stap (duiden). Wat is de gezondheidssituatie, welke omgevingsfactoren zijn daarop van invloed? Wonen er kwetsbare groepen in het gebied? Wat zijn kansen en risico’s?

Het resultaat van deze stap is een gebiedsprofiel Gezonde Leefomgeving met toelichting. Afhankelijk van de lokale mogelijkheden en behoeften kan dit heel globaal zijn of meer uitgewerkt. Gebruik het gebiedsprofiel om antwoord te geven op de volgende vragen:

  • Welk beeld van de lokale gezonde leefomgeving komt uit dit gebiedsprofiel naar voren? 
  • Op welke thema’s scoort het gebied goed of minder goed?

In deze stap maak je op hoofdlijnen een overzicht van de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van de bevolking in het gebied naar keuze. Voor deze hoofdlijnen kun je landelijk beschikbare open data gebruiken. De Gebiedscheck Gezonde Leefomgeving biedt een overzicht met de meest relevante ruimtelijke gezondheidsdata. De data en kaarten maken zichtbaar welke thema’s in een gebied aandacht vragen en vormt daarmee een goede basis voor een gesprek met inwoners en professionals.

Kijk voor het opstellen van het gebiedsprofiel ook naar verschillende schaalniveaus: Wat speelt er in de gemeente, wat in de wijk en wat in de buurt? Zo krijg je een beter overzicht van de lokale leefomgevingskwaliteit en de lokale gezondheid omdat gezondheid niet bij ambtelijke grenzen stopt. Ter referentie kun je ook de projectlocatie vergelijken met een ander gebied. 

Sommige GGD’en hebben lokaal/regionaal ook een gebiedsprofiel waarin aandacht is voor zowel leefomgeving als gezondheid.

Vul het gebiedsprofiel aan met informatie over thema’s die lokaal relevant zijn. Aanvullende informatie kan een probleem verduidelijken, een specifiek kenmerk van een gebied zichtbaar maken of aanknopingspunten bieden voor nieuwe ontwikkelingen. Ga na welke informatie beschikbaar is bij de GGD of gemeente en wat op verzoek kan worden opgeleverd. Denk ook aan vragenlijstonderzoek of informatie uit burgerpanels.

Is zo’n gebiedsprofiel niet op korte termijn beschikbaar of is deze onvoldoende bruikbaar voor het actuele project? Raadpleeg dan de data- en statistiekafdeling van de gemeente, de GGD, de omgevingsdienst of het RIVM voor relevante aanvullende informatie.

Is er weinig lokale informatie over een thema dat in stap “oriënteren” als prioriteit is benoemd? Verzamel deze informatie dan bij betrokken partijen, zoals wijkregisseurs (bijvoorbeeld over verkeersonveiligheid). Of doe een wijkschouw (met bewoners) waarbij je door de wijk loopt en ontdekt hoe de wijk eruitziet en hoe deze ‘werkt’. Zo voeg je ‘zachte’ waarden toe aan je gebiedsprofiel over bijvoorbeeld mogelijkheden voor ontmoeten, gevaarlijke oversteekplaatsen, mate van onderhoud of gevoelens van onveiligheid. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de Leefplekmeter of de Ontmoetwijzer. Zie ook de volgende stap Duiden.

Geef een toelichting bij het gebiedsprofiel, met focus op de mogelijke gezondheidsimpact. Beschrijf eerst wat er opvalt: op welke ruimtelijke thema’s scoort het gebied goed of minder goed (in vergelijking met andere gebieden)? Bekijk voor deze thema’s de toelichtingspagina's die bij de Gebiedscheck horen. Daar vind je per thema of per indicator hoe dit samenhangt met gezondheid en een gezonde leefomgeving: Is er sprake van blootstelling boven of onder normen dan wel advieswaarden? Welke gezondheidseffecten kun je daarvan verwachten? Relateer dit ook aan de aanwezigheid van kwetsbare groepen (bijvoorbeeld relatief veel ouderen, kinderen, etc.).

Licht ook de indicatoren voor gezondheid (zoals leefstijl of bepaalde ziektebeelden) toe:

  • Welke effecten komen meer voor dan gemiddeld (ten opzichte van bijvoorbeeld wijk, gemeente, regio of landelijk)? 
  • Als er streefwaarden/doelen voor deze indicatoren zijn: in hoeverre is het doel al bereikt? 

Kijk – waar mogelijk – naar de ontwikkeling van deze aspecten in de tijd (trendgegevens). Hiermee wordt het inzichtelijk of problemen verergeren of aan de betere hand zijn. In de volgende stap Duiden kan het nuttig zijn om de verklaring(en) achter deze trends verder te onderzoeken.

Aandachtspunten bij stap 'Analyseren'

Aggregatieniveau

Gebruik en verzamel data bij voorkeur op een laag schaalniveau, zoals buurt of postcode. Veel milieugegevens zijn beschikbaar op rasterkaarten: bijvoorbeeld op 250*250 meter. Als bepaalde data niet op buurtniveau beschikbaar is, gebruik dan data op wijk, gemeentelijk of regionaal niveau.

Vergelijken

Vergelijk gebieden alleen als dat inhoudelijk relevant is. Sommige hulpmiddelen vergelijken een buurt of dorp standaard met de hele gemeente waar het deel van uitmaakt. Dit kan de interpretatie van uitkomsten en de eventuele statistische toetsing beïnvloeden. Let daarom goed op welke gebieden je waarom en hoe met elkaar vergelijkt.

Focus

Houd de resultaten van het gebiedsprofiel overzichtelijk door de meest relevante informatie voor de lokale situatie (op basis van de startnotitie) op te nemen.

Meer weten over 'Analyseren'?

Zoek je praktijkvoorbeelden? Lees dan onderstaande lokale voorbeelden:

Zoek je hulpmiddelen om data te vinden om toe te passen in een gebiedsprofiel? Gebruik een van de Integrale instrumenten. De meeste instrumenten bieden ook een dashboard of beoordelingskader die helpt bij het in beeld brengen van de omgevingskwaliteit. Goede instrumenten om te gebruiken in deze stap zijn bijvoorbeeld:

  • De Gebiedscheck Gezonde Leefomgeving om een indruk te krijgen van indicatoren over een gebied (wijk, buurt of gemeente), gezondheid en leefomgeving. Je vindt er ook links naar de bronnen van de gebruikte openbare data.
  • Gebiedsprofiel (gemeente en/of GGD) – bestaande lokale gebiedsprofielen van gemeenten en/of GGD’en met openbare en lokale data en duiding over gezondheid en leefomgeving. Zie bijvoorbeeld het Gebiedsprofiel Gezonde Leefomgeving van de GGD Gelderland Midden.
  • Met de Stapeltool Gezondheid & Ruimte kun je aan de hand van kant en klare kaartbeelden kijken of er sprake is van stapeling van omgevingsfactoren (momenteel: hitte, luchtkwaliteit, overstromingsrisico, geluid, groen, voorzieningen, sport). De methodiek is ook toe te passen op andere of eigen data (in kaartlagen).
  • Bekijk de kaart van de Milieu Gezondheids Risico Indicator (MGR). Hiermee kan je locaties identificeren waar (toekomstige) bewoners op basis van de gecumuleerde milieubelasting (momenteel: luchtverontreiniging en geluid) een hoog risico lopen op gezondheidseffecten.
  • Het gaat bij leefomgeving niet alleen over de feitelijke kwaliteit, maar ook hoe deze beleefd wordt. De Leefplekmeter helpt je daar meer inzicht in te krijgen. Dit gespreksinstrument is bovendien te gebruiken met zowel professionals als bewoners. Dat geeft een bredere visie op de kwaliteit!

Gaat de aandacht in het bijzonder uit naar bepaalde thema’s binnen de gezonde leefomgeving? Selecteer in onze Toolbox, via Thematische instrumenten, de datagerichte instrumenten die voor dat specifieke thema beschikbaar zijn. 

Bekijk ook Data op Gids Gezonde Leefomgeving voor kaarten, verschillende datatools en overzichten van informatiebronnen en andere kaartviewers.