In deze stap formuleer je passende beleidsopties of maatregelen die een antwoord geven op de opgaven die je in een voorgaande fase hebt geïdentificeerd. Hiervoor kijk je eerst naar bestaande voorbeelden. Maak hiervoor een overzicht met alle opgaven en zet daar relevante oplossingen bij. Gebruik hiervoor overzichtspagina’s of toolboxen zoals de GGD Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving of Toolbox Gezonde Leefomgeving. Geef bij de mogelijke oplossingen ook aan op welke punten ze niet overeenkomen met de opgaven of lokale situatie of waar het botst met andere opgaven. Zo wordt het inzichtelijk wat en hoe de bestaande oplossingen moeten worden aangepast aan de context. Ook wordt het zo duidelijk voor welke (deel)opgaven er nog geen oplossingen bestaan en er iets nieuws moet worden ontwikkeld.

In een selectie van mogelijke oplossingen is het belangrijk om aan te sluiten bij bestaand beleid zoals wat is vastgelegd in de omgevingsvisie, een omgevingsprogramma, het omgevingsplan en/of de planregels. Zo is de kans groter dat er draagvlak voor is. Denk verder bij de keuze van beleidsopties of maatregelen aan:

• De verwachte gezondheidswinst van maatregelen, als daar voldoende argumenten voor zijn;
• De mate waarin relevante doelen en doelgroepen worden bereikt;
• Het potentiële draagvlak voor de maatregel bij inwoners en gemeente;
• De koppelkansen met andere opgaven.

Zorg ervoor dat de adviezen en maatregelen elkaar aanvullen en versterken. Een samenhangend pakket is effectiever dan afzonderlijke maatregelen. Combineer bij voorkeur verschillende soorten maatregelen. Het kenniscentrum Sport en Bewegen adviseert om bijvoorbeeld een fysieke aanpassing, zoals het realiseren van een sportfaciliteit (hardware), te combineren met een bijpassend activiteitenprogramma (software) en een organisatorische maatregel gericht op de organisatie en/of samenwerking van partijen (orgware).

Het verzamelen en combineren, het aanpassen en het verzinnen van maatregelen is geen oefening die je alleen doet. Betrek professionals, bewoners en andere belanghebbenden bij dit proces. Organiseer bijvoorbeeld een co-creatiesessie waar je samen met inwoners ideeën ophaalt over de opgaven; of breng verschillende inhoudelijke experts uit het ruimtelijke, fysieke (milieu), sociale en gezondheidsdomein samen om input op te halen.

De invulling en omvang van dit soort inspraak- of participatiemomenten is afhankelijk van het project. Soms volstaat een mailing of een enquête en in andere gevallen heb je wel een (grotere) bijeenkomst nodig. Denk in ieder geval goed na over de timing en leg altijd uit waar je in het proces zit en welke keuzes er al gemaakt zijn. Maak ook heldere afspraken over het vervolg: hoe wordt de inbreng meegewogen in de besluitvorming en wanneer worden betrokken partijen hierover verder geïnformeerd?

Gebruik de inzichten van stap A om voorstellen te formuleren. Hiervoor verwerk je de losse maatregelen tot een coherent verhaal waarbij de onderlinge relaties en afhankelijkheden helder worden. Besteed bij het uitwerken aandacht aan:

• mogelijke knelpunten of tegenstrijdigheden met bestaand beleid
• kansen om (toekomstig) beleid te versterken
• koppelkansen met andere opgaven, zoals klimaatadaptatie en groenbeheer

Hoe kansrijk een voorstel is, hangt niet alleen af van de effectiviteit van de maatregelen, maar ook van het draagvlak en de financiële & organisatorische haalbaarheid. Wanneer bijvoorbeeld aanvullende financiering nodig is, kun je nagaan of (een deel van) de maatregelen kan worden bekostigd uit subsidies of fondsen.

Bij het uitwerken van de voorstellen kan het zijn dat maatregelen niet haalbaar blijken of dat zij in de samenhang een ander effect krijgen dan eerst beoogd. Het is daarom verstandig om de voorstellen (weer) te bespreken met professionals, bewoners en andere belanghebbenden. Op basis van hun input kun je de voorstellen verder aanscherpen.

Wanneer de voorstellen voorgelegd worden aan de opdrachtgever, is het goed er een advies aan toe te voegen. Benoem daarin de verschillen tussen de voorstellen – oftewel de keuzes die gemaakt moeten worden. Geef ook aan waarom bepaalde maatregelen niet zijn geselecteerd, bijvoorbeeld vanwege beperkt draagvlak, beperkte gezondheidswinst of onvoldoende haalbaarheid. Hiermee beperk je het risico dat je daar op een later moment vragen over krijgt en daarmee tijd in het proces verliest.

De opdrachtgever bepaalt uiteindelijk welk voorstel – de set aan maatregelen of ruimtelijk ontwerp – wordt overgenomen en uitgevoerd.

Dat is vaak niet een eenmalige stap. De opdrachtgever kan namelijk nog aanvullende vragen hebben of het voorstel betreft een concept. In beide gevallen ga je weer eerst input verzamelen (stap A) en dit uitwerken in nieuwe voorstellen (stap B) die je weer aan de opdrachtgever voorlegt. Op deze manier worden de voorstellen steeds concreter en worden de te maken keuzes (door de opdrachtgever) steeds kleiner. Zo komt er uiteindelijk één definitief voorstel (een beleidsstuk of ruimtelijk ontwerp) uit dat kan worden uitgevoerd.